Jak napisać tezę?

Najważniejsze jest to, aby bardzo dokładnie zapoznać się z treścią polecenia i szczegółowo przemyśleć opinię, jaką mamy na dany temat. Nigdy nie należy formułować tez, co do których mamy wątpliwości, albo takich, które trudno będzie udowodnić. Należy więc pamiętać, że teza to opinia, którą potrafimy udowodnić lub znaleźć wobec niej argumenty, które ją obalą. Tezę można przyjąć, udowodnić lub obalić. Tezą będzie więc opinia: czytanie książek rozwija wyobraźnię. Chcąc udowodnić tę tezę, należy przytoczyć argumenty (na przykład: przez czytanie zwiększa się zasób słownictwa, dzięki któremu możemy wyobrazić sobie więcej rzeczy, niż moglibyśmy to zrobić nie znając tylu nowych słów). Jeżeli mielibyśmy obalić tę tezę, należałoby poszukać argumentów, które temu zaprzeczają (czytanie wcale nie rozwija wyobraźni, ponieważ nie zawsze czyta się treści, które zostają nam w pamięci).

 

Jak sformułować tezę?

Najważniejsze jest pierwsze zdanie. Powinno być ono sformułowane w trybie orzekającym, w czasie teraźniejszym, na przykład: „Moralność Pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej to sztuka o ponadczasowym charakterze”.

Następnie, w rozwinięciu, musimy przygotować argumenty zawierające przykłady na poparcie tego stanowiska. W tym konkretnym przypadku takimi argumentami i przykładami będą:

– Argument 1: sztuka ta wystawiana jest wciąż od momentu jej powstania w 1907 roku.

Przykłady na poparcie argumentu: W 1930 roku na jej podstawie powstał pierwszy film pod tytułem „Moralność pani Dulskiej” w reżyserii Bolesława Newolina. Był to pierwszy w Polsce film dźwiękowy. W późniejszym okresie sztuka była pięciokrotnie adaptowana na potrzeby Teatru Telewizji. W roku 1975 powstał film pod tytułem „Dulscy” w reżyserii Jana Rybkowskiego. W 2015 roku odbyła się premiera filmu „Panie Dulskie” w reżyserii Filipa Bajona z Krystyną Jandą, Katarzyną Figurą i Mają Ostaszewską w rolach głównych.

– Argument 2: temat, który podejmuje sztuka Zapolskiej nie starzeje się, problemy społecznych podziałów i hipokryzji społeczeństwa mieszczańskiego są aktualne i dzisiaj. Również współcześnie nasze społeczeństwo boryka się z problemami oszustwa, krętactwa i kłamstw.

Przykłady na poparcie argumentu 2: w polskim kinie pojawia się ostatnio coraz więcej filmów demaskujących hermetyczne środowisko kościelne, na przykład „Kler” Wojciecha Smarzowskiego, jedną z głośniejszych książek jest też „Pokolenie IKEA” opowiadające o losach Polaków, którzy musza żyć na kredyt, ale nie przyznają się do tego w kontaktach ze znajomymi i rodziną.

– sztuka Zapolskiej to komedia, a jej poczucie humoru bawi dzisiejszą publiczność, czego dowodem są jej liczne adaptacje na deskach teatrów polskich.

Przykłady na poparcie argumentu 3: Nowa telewizyjna inscenizacja dramatu Gabrieli Zapolskiej w reżyserii Marcina Wrony pt. „Ich czworo”. W roli głównej wystąpiła Magdalena Cielecka.

Na zakończenie postawionej tezy należy ją potwierdzić, czyli wrócić do swojego stanowiska. Może być to wyrażone w formie: „Powyżej przedstawione argumenty dowodzą, że sztuka Gabrieli Zapolskiej ma charakter ponadczasowy”. Zakończenie to rodzaj „kropki nad i”, potwierdzenie, że miało się rację w formułowaniu tezy.

Jak postawić dobrą tezę na maturze?

Musimy być absolutnie pewni tego, że nasza teza ma poparcie w faktach, ale nie tylko. Aby rozprawka była wysoko oceniona przez egzaminatora, powinna przykuwać uwagę, być czytelnie sformułowana i byłoby bardzo dobrze, gdyby była intrygująca.  Jak więc przygotować tezę, która olśni egzaminatorów i zagwarantuje nam wysokie wyniki oceny? To bardzo ważne, by dobrze się skupić i zastanowić, iloma argumentami dysponujemy. Dlatego pierwszym krokiem po zapisaniu tezy, jest rozpisanie argumentów na podręcznym arkuszu papieru. Nie bójmy się rysunków, strzałek, odniesień. Dobre rozpisanie argumentów i przykładów bardzo pomaga w pracy i sprawia, że nasza wypowiedź jest czytelna i jasna. Jeśli jesteśmy miłośnikami filmu czy bardzo dobrze znamy treść jakiejś książki, możemy w nich poszukać dowodów na poparcie naszej tezy – należy pamiętać, że najczęściej tezy dotyczą rzeczy i wartości ogólnych, jak miłość, wiara, samotność, konflikt. To klasyczne tematy podejmowane w dziełach literackich każdej epoki, ekranizowane w formie filmów i seriali a także tematy prac malarskich. Zawsze wysoko punktowane jest zestawienie argumentów z tekstów kultury z różnych epok. Nie musimy znać wszystkich argumentów, to ważne, ale musimy doskonale uzasadnić wybór tych, o których piszemy.

Autor: Natalia Soszyńska