Przedstawienie najpopularniejszych chorób bakteryjnych, wirusowych, wywołanych protistami, grzybami oraz zoonoz

Choroba to stan, w którym zaburzone jest harmonijne działanie komórek, tkanek, narządów i ich układów, prowadząc do zaburzenia homeostazy organizmu. Choroby człowieka można podzielić ze względu ich źródło na choroby wirusowe, bakteryjne, wywoływane przez protisty, grzyby, a także zoonozy.

Choroby bakteryjne

Tężec

Tężec wywoływany jest przez beztlenową laseczkę tężca (Clostridum tetani). Do zakażania dochodzi poprzez kontakt zranionej skóry lub jej okolicy z zanieczyszczoną laseczkami ziemią. Laseczki tężca wytwarzają toksynę, uszkadzającą układ nerwowy. Choroba objawia się mrowieniem w okolicach rany, silnymi skurczami i zwiększonym napięciem mięśni, prowadzącym do np. szczękościsku i utrudnionego połykania. Profilaktyka tej choroby polega na stosowaniu szczepień ochronnych oraz podaniu surowicy przeciwtężcowej w przypadku zranień. Warto mieć na uwadze, że pomimo iż tężec jest chorobą zakaźną, to nie jest zaraźliwy – kontakt z osobą chorą nie grozi zakażeniem.

Gruźlica

Gruźlica powodowana jest przez prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Choroba często rozpoznawana jest zbyt późno z uwagi na mało nasilone objawy, do których należą: stany podgorączkowe, utrata masy ciała, czy przewlekły, trwający ponad 8 tygodniu, kaszel. Ze względu na szczególną budowę prątków, bakterie te są niewrażliwe na wiele znanych antybiotyków, dlatego leczenie gruźlicy jest trudne i długotrwałe. Profilaktyka polega na szczepieniu niemowląt oraz unikaniu kontaktu z osobą chorą.

Rzeżączka

Rzeżączka wywoływana jest przez dwoinki rzeżączki (Neisseria gonorrhoea). Jest chorobą przenoszoną drogą płciową, a także poprzez wspólne używanie ręczników, pościeli. Objawy u mężczyzn to ropny wyciek z cewki moczowej, pieczenie i ból przy oddawaniu moczu. U kobiet rzeżączka często przebiega bezobjawowo, ale mogą pojawić się upławy, zaburzenia cyklu miesiączkowego, czy zapalenie stawów. Profilaktyka choroby polega na higienie osobistej, unikaniu przypadkowych kontaktów seksualnych, a także badaniu kobiet w ciąży, aby zapobiec wystąpieniu zakażenia oczu u niemowląt.

Choroby wirusowe

WZB

Choroba wywoływana jest przez HBV – wirusa zapalenia wątroby typu B. Do zakażenia dochodzi poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą, jej krwią lub wydzielinami. Wirusowe zapalenie wątroby typu B objawia się bólami brzucha, mięśni, stawów, wymiotami, czy brakiem apetytu. Przewlekłe zapalenie może prowadzić do żółtaczki, marskości wątroby, a nawet do śmierci.

Grypa

Grypa wywoływana jest przez wirusa grypy i objawia się gorączką, dreszczami, kaszlem, katarem, bólami głowy i mięśni, a także ogólnym zmęczeniem i uczuciem rozbicia. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, możliwe jest także zachorowanie przez kontakt ze skażonymi przedmiotami lub poprzez ręce.

Opryszczka

Choroba ta wywoływana jest przez wirusa opryszczki pospolitej HSV i objawia się bolącymi pęcherzykami, wypełnionymi płynem w okolicy ust, na palcach rąk, na narządach płciowych. Zdarza się także zakażenie spojówki i rogówki oka. Opryszczką można zarazić się poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą, a także używanie wspólnych sztućców czy ręczników.

Choroby wywoływane przez protisty

Toksoplazmoza

Toksoplazmoza wywoływana jest przez pierwotniaka Toxoplasma gondii. Źródłem większości przypadków zakażenia człowieka jest spożycie surowych lub półsurowych produktów zwierzęcych. Źródłem choroby mogą być również koty – w ich kale występują postacie inwazyjne pierwotniaka. U większości osób choroba przebiega bezobjawowo, jednak szczególnie ostrożne powinny być kobiety w ciąży, ponieważ toksoplazmowa może prowadzić do uszkodzenia płodu. Toksoplazmoza należy także do zoonoz.

Czerwonka pełzakowa

Czerwonka pełzakowa inaczej nazywana amebozą lub pełzakowicą, wywoływana jest przez pasożytującego w jelicie grubym pełzaka czerwonki (Entamoeba histolytica). Do zakażanie dochodzi najczęściej drogą pokarmową, na skutek braku higieny, czy poprzez spożycie nieumytych warzyw i owoców. Chorobie mogą towarzyszyć bóle brzucha, owrzodzenie błony śluzowej jelita, czy krwawe biegunki.

Lamblioza

Choroba wywoływana jest przez ogoniastka jelitowego (Giardia lamblia). Do zakażenia dochodzi drogą pokarmową poprzez spożycie zanieczyszczonych cystami pierwotniaka pokarmów. Zakażaniom sprzyja nieprawidłowa higiena, złe warunki sanitarne, czy nawożenie pól ludzkimi odchodami. W większości przypadków choroba przebiega bezobjawowo. Mogą jej jednak towarzyszyć bóle brzucha, biegunka, wysypki. Jest najczęstszą przyczyną bólów brzucha i biegunek u przedszkolaków.

Grzybice

Grzybice to choroby zakaźne wywoływane grzybami chorobotwórczymi. Grzyby chętnie rozwijają się w wilgotnych i ciepłych siedliskach. Przenoszą się poprzez bezpośredni kontakt lub przedmioty osoby chorej, takie jak ręczniki, buty, bielizna. Zakażeniu sprzyja korzystanie z basenów, czy publicznych pryszniców, zwłaszcza bez stosowania klapek. Rozpoznanie grzybic jest trudne ze względu na podobieństwo objawów do tych towarzyszących innym chorobom, a ich leczenie jest długotrwałe i obejmuje stosowanie preparatów zewnętrznych, leków doustnych, a także dezynfekcję lub wymianę obuwia i bielizny.

Łupież pstry

Choroba ta wywoływana jest przez grzyba Malassezia Furfur. Objawia się licznymi, lekko łuszczącymi się, jasnobrązowymi plamkami na skórze klatki piersiowej, szyi i rąk.

Grzybica stóp

Objawia się zaczerwieniem skóry oraz pęcherzykami i grudkami. Chorobie towarzyszy intensywny świąd i złuszczanie się skóry.

Zoonozy

Włośnica

Wywoływana jest przez nicień – włosień kręty. Do zakażanie dochodzi poprzez zjedzenie inwazyjnej larwy wraz z mięsem wieprzowym lub mięsem dzika. Nicień rozmnaża się w kosmkach jelitowych. Stamtąd larwy wędrują z krwią i trafiają do mięśni poprzecznie prążkowanych, które niszczą. Choroba objawia się bólami stawów, głowy i mięśni, wysoką gorączką, zapaleniem spojówek. Może doprowadzić do śmierci chorego.

Borelioza

Wywoływana jest przez krętki z rodzaju Borrelia. Jest to choroba odzwierzęca, przenoszona na człowieka za pośrednictwem kleszczy. Krętki boreliozy dostają się do skóry żywiciela wraz ze śliną kleszcza, a zakażeniu sprzyja czas jego żerowania. Boreliozą nie można się zarazić bezpośrednio od chorego człowieka czy zwierzęcia. Borelioza jest chorobą wieloukładową i może dawać objawy ze strony różnych narządów. Charakterystycznymi dla niej są rumień wędrujący, porażenie nerwu twarzowego czy przewlekłe zapalenie stawów.

Autor: K. Chodera